{"id":6943,"date":"2023-11-21T14:02:32","date_gmt":"2023-11-21T13:02:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/?p=6943"},"modified":"2023-12-19T12:38:43","modified_gmt":"2023-12-19T11:38:43","slug":"testy-genetyczne-w-diagnostyce-trudnych-przypadkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2023\/testy-genetyczne-w-diagnostyce-trudnych-przypadkow\/","title":{"rendered":"Testy genetyczne w diagnostyce trudnych przypadk\u00f3w."},"content":{"rendered":"<p>W dniu odby\u0142o si\u0119 28.10.2023 odby\u0142o si\u0119 online Forum Wsp\u00f3\u0142pracy Diagnostycznej zorganizowane przez <a href=\"https:\/\/niezdiagnozowani.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Fundacje Niezdiagnozowani<\/a>.<\/p>\n<p>Jednym z temat\u00f3w by\u0142a diagnostyka genetyczna w rozpoznawaniu <a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/rzadkie-choroby\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">chor\u00f3b rzadkich<\/a> i niezdiagnozowanych.<\/p>\n<p>Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce oko\u0142o 30% (dane szacunkowe) wszystkich z ok. 55 000 (? podaje si\u0119 r\u00f3\u017cne liczny w ICD10) chor\u00f3b nie jest rozpoznawanych, to oznacza, \u017ce oko\u0142o <strong>17000<\/strong> chor\u00f3b nie jest zdiagnozowanych). Mo\u017ce to by\u0107 efektem b\u0142\u0119d\u00f3w diagnostycznych lub trudno\u015bciami diagnozowania chor\u00f3b rzadkich.<\/p>\n<p>W puli chor\u00f3b cz\u0119stych i rozpoznawanych znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce choroby uwarunkowane genetycznie (nie potrafi\u0119 okre\u015bli\u0107 ile to chor\u00f3b), natomiast w\u015br\u00f3d ok. 7000 chor\u00f3b rzadkich\u00a0 ok. 80% to choroby uwarunkowane genetycznie &#8211; czyli ok. <strong>5600 chor\u00f3b<\/strong>). Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce rozpoznaje si\u0119 testami genetycznymi WES\u00a0 ok. 35% (a dro\u017cszym testem WGS oko\u0142o 50%)\u00a0 tych chor\u00f3b &#8211; to <strong>nie b\u0119dziemy<\/strong> w stanie przy te\u015bcie <strong>WGS<\/strong> rozpozna\u0107 <strong>2800<\/strong> chor\u00f3b uwarunkowanych genetycznie. (W te\u015bcie <strong>WES<\/strong> nie rozpoznany <strong>3640<\/strong> chor\u00f3b)<\/p>\n<p>Z tych za\u0142o\u017ce\u0144 mo\u017cna wi\u0119c przyj\u0105\u0107, ze w\u015br\u00f3d\u00a0 <strong>17000<\/strong> nierozpoznanych chor\u00f3b jest<strong> 2800<\/strong> chor\u00f3b genetycznych (co stanowi ok. <strong>16,5% chor\u00f3b nierozpoznanych<\/strong>).<\/p>\n<p>Wyniki te mo\u017cemy poprawi\u0107 poprzez stosowanie test\u00f3w MOx2 (wzrost wykrywalno\u015bci do 70% chor\u00f3b genetycznych), czyli nierozpoznane pozosta\u0142oby 30% z 5600 chor\u00f3b tj. <strong>1680<\/strong> chor\u00f3b (co stanowi\u0142oby 9,88% z 17000 chor\u00f3b niezdiagnozowanych) &#8211; czyli wzrost rozpoznawalno\u015bci wyni\u00f3s\u0142by<strong> 6,6%<\/strong> (<strong>1120<\/strong> chor\u00f3b).<\/p>\n<p>Procentowy udzia\u0142 <strong>nierozpoznanych<\/strong> testem WGS chor\u00f3b genetycznych do <strong>wszystkich chor\u00f3b<\/strong> wynosi<strong> 5%<\/strong>, natomiast przy te\u015bcie MOx 2 to <strong>3,05%<\/strong>.<\/p>\n<p>Pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania:<\/p>\n<ul>\n<li>czy w <strong>testach przesiewowych<\/strong> w <strong>trudnych przypadkach diagnostycznych<\/strong> stosowa\u0107 testy genetyczne? (szukamy t\u0105 metoda oko\u0142o 10% wszystkich chor\u00f3b i to g\u0142\u00f3wnie rzadkich)<\/li>\n<li>Je\u015bli przesiewowe testy diagnostyczne &#8211; to jakie? (testy- WES, WGS, MOx2)<\/li>\n<li>Czy mo\u017cna stworzy\u0107 oprogramowanie do <a href=\"https:\/\/humanphenotypeproject.org\/home\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>automatycznego fenotypowania<\/strong><\/a> pacjent\u00f3w (np. graficzny skaner cia\u0142a + wywiad prowadzony przez AI) przed zlecaniem bada\u0144 genetycznych celowanych<\/li>\n<li>Czy<a href=\"https:\/\/www.mp.pl\/aids\/wywiady\/160600,co-to-jest-genotypowanie-co-to-jest-fenotypowanie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> fenotypowanie<\/a> jest potrzebne, je\u015bli mamy genowe banki danych &#8211; wystarczy por\u00f3wna\u0107 materia\u0142 genetyczny? Na ile mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 rozpoznanie genetyczne stosowanie okre\u015blenie fenotypu? (baza fenotyp\u00f3w &#8211; <a href=\"https:\/\/hpo.jax.org\/app\/tools\/phenomizer\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Phenomizer<\/a>)(<a href=\"http:\/\/humanphenotypes.net\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Human phenotype<\/a>) (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2668030\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Human Phenotype Ontology: A Tool for Annotating and Analyzing Human Hereditary Disease<\/a>)<\/li>\n<li>Fenotyp oznacza <strong>zbi\u00f3r cech<\/strong>, kt\u00f3re opisuj\u0105 dany organizm. S\u0105 to cechy takie jak: <strong>zachowanie<\/strong>, <strong>budowa<\/strong>, <strong>p\u0142odno\u015b\u0107<\/strong> i <strong>wp\u0142yw \u015brodowiska<\/strong>. Wp\u0142yw ostatniej cechy na fenotyp okre\u015blany jest jako plastyczno\u015b\u0107 fenotypowa. Oznacza to, \u017ce pewne cechy organizmu ulegaj\u0105 modyfikacji w zale\u017cno\u015bci od \u015brodowiska, w kt\u00f3rym organizm \u017cyje. Na przyk\u0142ad &#8211; <strong>ten sam genotyp mo\u017ce da\u0107 r\u00f3\u017cne fenotypy<\/strong> \u2013 w zale\u017cno\u015bci od \u015brodowiska.<\/li>\n<li>Czy wykonywa\u0107 badania biochemiczne i enzymatyczne z zakresu Centogene Metebolic (bez oceny WGS &#8211; w celu obni\u017cenia koszt\u00f3w wst\u0119pnej diagnostyki?<\/li>\n<li>\u00a0jakie korzy\u015bci p\u0142yn\u0105 z bardziej zaawansowanych i dro\u017cszych test\u00f3w i jaki test genetyczny nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za<strong> test przesiewowy,<\/strong> aby znale\u017a\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 podejrzanych chor\u00f3b genetycznych najmniejszym kosztem. (wsp\u00f3\u0142czynnik ceny do korzy\u015bci).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Por\u00f3wnuj\u0105c orientacyjne ceny WES ok. 5000 PLN, WGS &#8211; 10000 PLN, MOx 2. ok 35000 PLN (?) nale\u017cy si\u0119 zastanowi\u0107, dla jaki przypadk\u00f3w zarezerwowa\u0107 badanie MOx, a kt\u00f3re badanie powinno sta\u0107 si\u0119 standardem przesiewowego testu genetycznego oraz jakimi badaniami mo\u017cna uzupe\u0142ni\u0107 w badaniu przesiewowym np. WES.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-3686\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1.jpg 960w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trudne-przypadki-a-niezdiagnozowane-1-400x300.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119 metod stosowanych w genetyce przedstawi\u0142 Pan <a href=\"https:\/\/www.znanylekarz.pl\/pawel-szyld-2\/genetyk\/warszawa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">dr n. med. Pawe\u0142 Szyld<\/a>.<\/p>\n<p>Bardzo ciekawy artyku\u0142 znajduje si\u0119 na stronie Medycyny Praktycznej -dr n. med. Marek Bodzioch, Polski Instytut Evidence Based Medicine w Krakowie, Redaktor Naczelny \u201eMedycyny Praktycznej \u2013 Neurologii\u201d.<\/p>\n<h1 class=\"\"><a href=\"https:\/\/www.mp.pl\/genetyka\/praktyka-kliniczna\/330591,jak-wybrac-odpowiedni-test-diagnostyczny-u-pacjenta-z-podejrzeniem-choroby-genetycznej\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jak wybra\u0107 odpowiedni test diagnostyczny u\u00a0pacjenta z\u00a0podejrzeniem choroby genetycznej?<\/a><\/h1>\n<p>Bardzo \u0142adnie zestawiono w tabeli rodzaje bada\u0144 genetycznych\u00a0 &#8220;Testy genetyczne w zale\u017cno\u015bci od zakresu analizy i rodzaju wykrywanych zmian&#8221;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-6975\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego.jpg 960w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wybor-testu-genetycznego-400x300.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Choroby genetyczne cz\u0142owieka to choroby, kt\u00f3re spowodowane s\u0105 zmianami w genotypie. Prowadz\u0105 one do:<\/p>\n<ul>\n<li class=\" lazyloaded\">zmiany w <strong>liczbie chromosom\u00f3w<\/strong> autosomalnych lub chromosom\u00f3w p\u0142ci.<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">aberracje strukturalne chromosom\u00f3w;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\"><strong>mutacje genowe<\/strong> 1% [zmiany w eksonach 89%, w intronach 11%]<\/li>\n<li><\/li>\n<li>Przyjmuje si\u0119, \u017ce <strong>polimorfizm<\/strong> stanowi <strong>99% zmian genetycznych<\/strong>, <strong>mutacje<\/strong> za\u015b zaledwie <strong>1%<\/strong>.)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wady genetyczne wieloczynnikowe spowodowane czynnikami genetycznymi i \u015brodowiskowymi.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zpe.gov.pl\/pdf\/P8lDDAnNL\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Genom<\/a> &#8211; og\u00f3\u0142 materia\u0142u genetycznego (kwasu nukleinowego nios\u0105cego informacj\u0119 genetyczn\u0105) kom\u00f3rki lub organizmu. Sk\u0142ada si\u0119 z genomu j\u0105drowego i mitochondrialnego<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-6965\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1.jpg 960w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/genom-czlowieka-1-400x300.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-6968\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1.jpg 960w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/od-DNA-do-bialka-1-400x300.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/a><\/p>\n<h1 id=\"name_header\"><a href=\"https:\/\/docplayer.pl\/13170223-Organizacja-genomu-czlowieka-i-sekwencjonowanie-dna.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Organizacja genomu cz\u0142owieka i sekwencjonowanie DNA<\/a><\/h1>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><strong>&#8220;Kariotyp<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><b>Cz\u0142owiek<\/b> ma 46 chromos<\/span><\/span><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\">om\u00f3w (23 pary) w j\u0105drze ka\u017cdej kom\u00f3rki, zorganizowane w 22 pary autosomalne i 1 par\u0119 p\u0142ciow\u0105 (XY m\u0119\u017cczyzna i XX kobieta)<\/span><\/span><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\">\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><b>Ka\u017cdy <\/b><strong>chromosom<\/strong><b> sk\u0142ada si\u0119 z 2 chromatyd<\/b> (tzw. siostrzanych), po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 w rejonie centromeru.<b>Chromosomy<\/b> s\u0105 <b>zbudowane<\/b> z trzech podstawowych struktur, kt\u00f3rymi s\u0105 DNA, bia\u0142ka histonowe oraz bia\u0142ka niehistonowe. Chromosomy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z 2 identycznych cz\u0105steczek<strong> DNA<\/strong> (2c), powsta\u0142ych w wyniku replikacji, tak wi\u0119c ka\u017cda z 2 chromatyd zawiera tak\u0105 sam\u0105 informacj\u0119 <strong>genetyczn\u0105<\/strong>.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Kwas dezoksyrybonukleinowy (<strong>DNA<\/strong>) zbudowany jest z liniowo u\u0142o\u017conych czterech typ\u00f3w nukleotyd\u00f3w: adeninowego, tyminowego, cytozynowego i guaninowego. Tworz\u0105 one dwie nici przeciwlegle biegn\u0105ce, po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 wi\u0105zaniami wodorowymi w taki spos\u00f3b, \u017ce adenina, b\u0119d\u0105ca sk\u0142adnikiem nukleotydu adeninowego jednej nici, \u0142\u0105czy si\u0119 z tymin\u0105 drugiej nici dwoma wi\u0105zaniami wodorowymi, guanina za\u015b z cytozyn\u0105 \u2013 trzema wi\u0105zaniami wodorowymi. <strong>Sekwencja nukleotyd\u00f3w, czyli ich kolejno\u015b\u0107 w \u0142a\u0144cuchu DNA, tworzy informacj\u0119 genetyczn\u0105 m\u00f3wi\u0105c\u0105 o kolejno\u015bci aminokwas\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na bia\u0142ko kodowane przez dany <span style=\"color: #ff0000;\">gen<\/span>.<\/strong><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><strong>Genom<\/strong> cz\u0142owieka sk\u0142ada si\u0119 z<strong> trzech miliard\u00f3w liter DNA<\/strong> koduj\u0105cych <strong>geny<\/strong>, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w tworzeniu nas takimi, jakimi jeste\u015bmy.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><strong>Genom<\/strong> to zapisane w formie chemicznej podstawowe informacje dotycz\u0105ce budowy i funkcjonowania naszego organizmu. Ludzki genom sk\u0142ada si\u0119 z <b>oko\u0142o <\/b>30 000 gen\u00f3w, z czego <strong>20\u201325 000 koduje bia\u0142ka<\/strong>.<\/span><\/span><\/p>\n<p><strong>Kariotyp ocenia si\u0119 pod mikroskopem<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kariotypowani<\/strong>e jest wykorzystywane do poszukiwania nieprawid\u0142owej<strong> liczby lub struktury chromosom\u00f3w<\/strong>.\u00a0Kiedy kto\u015b wykonuje badanie krwi, aby zobaczy\u0107, ile ma chromosom\u00f3w i czy chromosomy s\u0105 kompletne, robimy zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym ustawiamy wszystkie chromosomy i liczymy je.\u00a0W ten spos\u00f3b mo\u017cemy stwierdzi\u0107, czy kto\u015b ma prawid\u0142ow\u0105 liczb\u0119 chromosom\u00f3w, kt\u00f3ra wynosi 46, a tak\u017ce spojrze\u0107 na chromosomy X i Y, aby okre\u015bli\u0107, czy jest to m\u0119\u017cczyzna czy kobieta.<\/p>\n<p>&#8220;Dotychczas stosowane metody diagnostyki genetycznej wykrywa\u0142y tylko b<strong>ardzo du\u017ce zmiany materia\u0142u genetycznego<\/strong> (klasyczne badanie<strong><a href=\"https:\/\/diag.pl\/sklep\/badania\/kariotyp-badanie-cytogenetyczne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> kariotypu<\/a>)<\/strong> lub tylko <strong>wybrane<\/strong> <strong>mikrodelecje i mikroduplikacje<\/strong> materia\u0142u genetycznego (<strong><a href=\"https:\/\/www.alablaboratoria.pl\/badanie\/28926\/badanie_metoda_fish_z_uzyciem_komercyjnej_sondy_locus_specyficznej\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">FISH<\/a>, <a href=\"https:\/\/diag.pl\/sklep\/badania\/telomery-badanie-regionow-subtelomerowych-test-mlpa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">MLPA<\/a><\/strong>).&#8221;<\/p>\n<p><strong>Ocena delecji\/duplikacji chromosomowych <\/strong><\/p>\n<p><span class=\"ILfuVd\" lang=\"pl\"><span class=\"hgKElc\"><strong>Badanie mikromacierzy (aCGH<\/strong>) <b>umo\u017cliwia niezwykle dok\u0142adn\u0105 ocen\u0119 chromosom\u00f3w i <\/b>zmian submikroskopowyc<b>h, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 zaburzenia rozwoju intelektualnego (tzw.<\/b> <b>mikrodelecje i mikroduplikacje)<\/b>.(<\/span><\/span>najcz\u0119stsza przyczyna zespo\u0142u Down), Niewielkie ubytki delecja z nieprawno\u015bci\u0105 mikrodelecja np. Altzheimera.&#8221;<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na stronie Genesis &#8211; <a href=\"https:\/\/www.genesis.pl\/akademia-wiedzy\/badania-genetyczne-w-technologii-mikromacierzy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Badania genetyczne w technologii mikromacierzy<\/a><\/p>\n<p>&#8221; Por\u00f3wnawcza hybrydyzacja do mikromacierzy (aCGH) &#8211; metoda badania, oparta na najnowszych osi\u0105gni\u0119ciach technologicznych, <strong>jest skuteczna w wykrywaniu<\/strong> submikroskopowych zmian genomowych \u2013 <strong>mikrodelecji i mikroduplikacji<\/strong>, a w\u0142a\u015bnie ten rodzaj zmian genetycznych (tzw. CNVs) jest cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 <strong>wad wrodzonych, niepowodze\u0144 rozrodu, niepe\u0142nosprawno\u015bci intelektualnej, op\u00f3\u017anienia rozwoju, autyzmu i wielu innych zaburze\u0144.&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.zwrotnikraka.pl\/sekwencjonowanie-nowej-generacji-ngs\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">NGS <\/a><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Sekwencjonowanie_DNA\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">(sekwencjonowanie\u00a0<\/a> nowej generacji) &#8211;<\/p>\n<div>\n<p>Badanie NGS umo\u017cliwia przej\u015bcie on analizy niewielkich fragment\u00f3w genu tradycyjnymi metodami do zastosowania technik umo\u017cliwiaj\u0105cych uzyskanie pe\u0142nej sekwencji wielu gen\u00f3<strong>w, a nawet ca\u0142ego genomu<\/strong>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.genesis.pl\/akademia-wiedzy\/wes-sekwencjonowanie-calego-eksomu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WES <\/a>sekwencjonowanie ca\u0142ego eksomu \u2013 powoli staje si\u0119 standardem genetycznym<\/p>\n<\/div>\n<p>Badania ca\u0142oeksomowych WES (5% informacji genetycznego),- wykrywa 35% chor\u00f3b genetycznych.<\/p>\n<p>Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 to niekoduj\u0105ca (nie przenosi informacji do bia\u0142ka) nie mo\u017cna przepisa\u0107 informacji transkrpcji i translacji <strong>(promotory, transgeny<\/strong>)<\/p>\n<p>WES oparte jest na sekwencjonowaniu<strong> region\u00f3w koduj\u0105cych bia\u0142ka gen\u00f3w<\/strong> w <strong>egzomie<\/strong>. Egzom stanowi cz\u0119\u015b\u0107 genomu, tworzonego przez egzony. Ludzki genom sk\u0142ada si\u0119 z oko\u0142o <strong>180 000 egzon\u00f3w.<\/strong> Szacuje si\u0119, \u017ce za<strong> 85%<\/strong> wszystkich wyst\u0119puj\u0105cych <strong>mutacji<\/strong> odpowiadaj\u0105 zmiany w egzomach.<\/p>\n<h2>&#8220;<a href=\"https:\/\/zdrowegeny.pl\/poradnik\/badanie-wes\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Korzy\u015bci badania ca\u0142ego egzomu<\/a>:<\/h2>\n<ul>\n<li>Identyfikacja wariantu<strong> pojedynczego nukleotydu (SNV<\/strong>) i z<strong>mienno\u015b\u0107 liczby kopii (CNV)<\/strong> w regionach koduj\u0105cych.<\/li>\n<li>Sekwencjonowanie i analiza gen\u00f3w koduj\u0105cych u\u0142atwia wykrycie podwy\u017cszonego ryzyka zachorowania na raka, co pozwala na wcze\u015bniejsze wprowadzenie dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych.<\/li>\n<li>U\u0142atwia diagnozowanie genetycznych przyczyn rzadkich zaburze\u0144.<\/li>\n<li>Pozwala scharakteryzowa\u0107 nowotw\u00f3r oraz dopasowa\u0107 odpowiednie metody terapeutyczne.<\/li>\n<li>Badanie pomocne jest dla dzieci i os\u00f3b doros\u0142ych zmagaj\u0105cych si\u0119 z objawami zaburze\u0144, kt\u00f3rych przyczyny s\u0105 nieznane lub niemo\u017cliwe jest zdiagnozowanie wyst\u0119puj\u0105cej choroby, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/li>\n<li>Informacje o genetycznych obci\u0105\u017ceniach rodzinnych mog\u0105 by\u0107 pomocne m.in. podczas podejmowania decyzji w kwestiach zwi\u0105zanych ze zdrowiem czy planowania rodziny.<\/li>\n<li>Zalet\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z wyboru tego testu jest zwi\u0119kszona liczba analizowanych pr\u00f3bek i ni\u017cszy koszt ni\u017c w przypadku metod wykorzystuj\u0105cych <a href=\"https:\/\/zdrowegeny.pl\/poradnik\/sekwencjonowanie-calego-genomu-cena\">sekwencjonowanie ca\u0142ego genomu<\/a> (WGS).<\/li>\n<li>Badanie WES wraz ze wzrostem wiedzy w zakresie gen\u00f3w oraz chor\u00f3b ustanowi dok\u0142adniejsze oraz bardziej op\u0142acalne narz\u0119dzie diagnostyczne.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Wskazania do wykonania analizy cz\u0119\u015bci koduj\u0105cych:<\/h2>\n<ul>\n<li>Wyst\u0119powanie niekorzystnych objaw\u00f3w oraz trudno\u015bci ze zdiagnozowaniem choroby, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 pod\u0142o\u017ce genetyczne,<\/li>\n<li>Podejrzenie i pojawiaj\u0105ce si\u0119 symptomy padaczki, autyzmu, zaburze\u0144 odporno\u015bci, chor\u00f3b metabolicznych,<\/li>\n<li>Zaburzenia rozwoju,<\/li>\n<li>Zanik mi\u0119\u015bni,<\/li>\n<li>Choroby nowotworowe wyst\u0119puj\u0105ce w rodzinie,<\/li>\n<li>Schorzenia genetyczne u bliskiego cz\u0142onka rodziny,<\/li>\n<li>Planowanie rodziny &#8211; wynik testu pozwoli na oszacowanie ryzyka zachorowania potomstwa na chorob\u0119 wrodzon\u0105,<\/li>\n<li>Profilaktyka zdrowotna,<\/li>\n<li>Przed wykonaniem szczepie\u0144, w celu indywidualnego ustalenia ich harmonogramu.&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/badanie-wes-najszersze-badanie-genetyczne\/badanie-wes-premium\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WES complex<\/a> <strong>jest to badanie WES o rozszerzonym zakresie<\/strong>. Opr\u00f3cz zmian w eksonach sprawdza dodatkowo zmiany w<strong> intronach. <\/strong>Analiza dotyczy tylko tych zmian w intronach, kt\u00f3rych dzia\u0142anie jest dobrze poznane, opisane i mog\u0105 mie\u0107 znaczenie dla diagnozy pacjenta.<\/p>\n<p class=\"nitro-offscreen\">&#8220;Ka\u017cdy z nas ma oko\u0142o 23 000 gen\u00f3w (tyle znamy obecnie), sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z sekwencji koduj\u0105cych \u2013 ekson\u00f3w i <strong>sekwencji niekoduj\u0105cych \u2013 intron\u00f3w<\/strong>. Eksony s\u0105 ju\u017c do\u015b\u0107 dobrze poznane przez naukowc\u00f3w \u2013 wiemy, kt\u00f3re z nich mog\u0105, wskutek mutacji, wywo\u0142a\u0107 u pacjenta r\u00f3\u017cne niepokoj\u0105ce objawy. Szacuje si\u0119, \u017ce <strong>mutacje w eksonach<\/strong> odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 (<strong>oko\u0142o 89%) znanych chor\u00f3b wrodzonych<\/strong>. &#8220;<\/p>\n<p class=\"nitro-offscreen\"><strong>&#8220;Za rozw\u00f3j oko\u0142o 11% przypadk\u00f3w chor\u00f3b wrodzonych odpowiadaj\u0105 mniej znane nauce cz\u0119\u015bci gen\u00f3w, czyli introny.<\/strong> <b>Zmiany w budowie intron\u00f3w (tak samo jak w eksonach, mog\u0105 wi\u0119c wp\u0142ywa\u0107 na dzia\u0142anie KA\u017bDEGO genu. <\/b>Nie ma wi\u0119c jednej okre\u015blonej grupy chor\u00f3b, dla kt\u00f3rych zmiany w intronach b\u0119d\u0105 bardziej lub mniej wa\u017cne.\u00a0<b>W przypadku \u00a0KA\u017bDEJ choroby genetycznej zmiany w intronach mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na jej przebieg, wyst\u0119powanie objaw\u00f3w, czas ich pojawienia si\u0119<\/b>. Wiedza o takich zmianach wnosi wi\u0119c dla\u00a0<b>ka\u017cdego<\/b> pacjenta bardzo istotne informacje i mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na diagnozie.&#8221;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/diagnoza-genetyczna\/badanie-wgs\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>WGS<\/strong><\/a> = sekwencjonowanie ca\u0142ego genomu \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107 na lepsz\u0105 diagnostyk\u0119 genetyk (34+10% wykrywalno\u015bci)<\/p>\n<p>W praktyce rzadko spotyka si\u0119 nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 choroby genetyczne (tj. np. dwie choroby genetyczne u jednego pacjenta)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/badanie-wes-najszersze-badanie-genetyczne\/badanie-wes-premium\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy testem WGS i WES<\/a> premium opisano na stronie &#8220;testDNA&#8221;<\/p>\n<p class=\"nitro-offscreen\">&#8220;Test <a class=\"wpil_keyword_link\" title=\"WGS\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/diagnoza-genetyczna\/badanie-wgs\/\" data-wpil=\"url\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">WGS<\/a> to badanie s\u0142u\u017c\u0105ce jedynie do cel\u00f3w <strong>naukowych<\/strong>. W trakcie badania analizowane jest <strong>ca\u0142e DNA<\/strong>, zar\u00f3wno wszystkie <strong>introny<\/strong> (w tym zupe\u0142nie nieznane), jak i <strong>eksony<\/strong>, w zwi\u0105zku z czym dostarcza ono ogromnych ilo\u015bci danych, kt\u00f3re s\u0105 <strong>niezwykle trudne w interpretacji dla naukowc\u00f3w.<\/strong> I praktycznie <strong>niemo\u017cliwe do interpretacji dla lekarzy.<\/strong> W <a class=\"wpil_keyword_link\" title=\"badaniu WGS\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/diagnoza-genetyczna\/badanie-wgs\/\" data-wpil=\"url\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">badaniu WGS<\/a> ka\u017cdy gen jest sprawdzany niewielk\u0105 liczb\u0119 razy, dlatego te\u017c <strong>na podstawie wynik\u00f3w testu WGS nie mo\u017cna postawi\u0107 pewnej diagnozy<\/strong>. Wykonuje si\u0119 je u pacjent\u00f3w jedynie w skrajnie wyj\u0105tkowych przypadkach, np. gdy <a class=\"wpil_keyword_link\" title=\"test WES PREMIUM\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/badanie-wes-najszersze-badanie-genetyczne\/badanie-wes-premium\/\" data-wpil=\"url\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">test WES PREMIUM<\/a> nie wykaza\u0142 nieprawid\u0142owo\u015bci w genach, a mimo to u pacjenta wyst\u0119puj\u0105 niepokoj\u0105ce objawy choroby wrodzonej.<\/p>\n<p class=\"nitro-offscreen\">Natomiast test WES to badanie genetyczne<strong> pierwszego wyboru,<\/strong> zalecane pacjentom z niepokoj\u0105cymi objawami chor\u00f3b wrodzonych. Test jest bardzo precyzyjny, ka\u017cdy gen jest sprawdzany kilkadziesi\u0105t razy, dzi\u0119ki czemu wynik testu WES jest warto\u015bciowy dla lekarza genetyka. <strong>Standardowy test WES sprawdza jednak <span style=\"text-decoration: underline;\">jedynie znane zmiany<\/span> w eksonach.<\/strong><\/p>\n<p>Podczas gdy standardowe badanie WES analizuje eksony, badanie WES PREMIUM sprawdza <strong>dodatkowo znane zmiany w intronach<\/strong>, kt\u00f3re maj\u0105 istotne znaczenie dla zdrowia pacjenta&#8221;.<\/p>\n<p>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.genetyczne.pl\/badania-genetyczne\/badania-multiomiczne-czym-sa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Badania multiomiczne<\/a><\/p>\n<div>\n<p>Jest to\u00a0 po\u0142\u0105czenie kilku ga\u0142\u0119zi genetyki:<\/p>\n<p>\u2022 Genomiki (analizy genomu)<br \/>\n\u2022 Transkryptomiki (okre\u015bleniem miejsca i czasu aktywno\u015bci\u00a0gen\u00f3w)<br \/>\n\u2022 Epigenetyki (zmianami w dzia\u0142aniu genach wywo\u0142anymi przez czynniki zewn\u0119trzne)<br \/>\n\u2022 Proteomiki (badaniem bia\u0142ek, ich struktury, funkcji i zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi bia\u0142kami)<\/p>\n<div><strong>W Polsce dost\u0119pnym badaniem multiomicznym jest <a role=\"link\" href=\"https:\/\/www.genetyczne.pl\/badania-genetyczne\/badanie-wes-complex\/\">WES Complex<\/a>.<\/strong> Jest to test genetyczny, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy w sobie a\u017c <strong>trzy analiz<\/strong>y. W badaniu tym na podstawie jednej pr\u00f3bki krwi wykonuje si\u0119 <a class=\"wpil_keyword_link\" title=\"badanie WES\" role=\"link\" href=\"https:\/\/www.genetyczne.pl\/badania-genetyczne\/badanie-wes\/\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">badanie WES<\/a> Standard (analiz\u0119 wszystkich gen\u00f3w pacjenta), <a role=\"link\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/kariotyp\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">badanie kariotypu<\/a> (analiz\u0119 zestawu chromosom\u00f3w) oraz badanie<strong> biochemiczne (<\/strong>tylko w przypadku wykrycia <a role=\"link\" href=\"https:\/\/www.genetyczne.pl\/badania-genetyczne\/choroby-metaboliczne\/\">choroby metabolicznej<\/a> w celu okre\u015blenia stopnia jej zaawansowania).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Badania mo\u017cna wys\u0142a\u0107 tak\u017ce do Laboratorium Centogene w Niemczech &#8211; <a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2023\/badania-multiomiczne-centogene-mox-2-0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Centogene MOx 2.0<\/a><\/div>\n<\/div>\n<p><strong>Lekarz genetyk<\/strong> zbiera Wywiad rodzinny +wywiad od pacjenta + fenotypowanie+- &gt;przeszukuje \u017ar\u00f3d\u0142a baz genetycznych i aplikacji, aby postawi\u0107 rozpoznanie dla danego wariantu (bazy danych, \u017ar\u00f3d\u0142a)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK1116\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">GeneReviews<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-large wp-image-5458\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews-1024x700.jpg\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"399\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews-1024x700.jpg 1024w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews-300x205.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews-768x525.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews-439x300.jpg 439w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/genereviews.jpg 1275w\" sizes=\"(max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/omim\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">OMIM<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-large wp-image-5459\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow-1024x603.jpg\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"344\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow-1024x603.jpg 1024w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow-300x177.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow-768x452.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow-500x294.jpg 500w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/OMIM-baza-genow.jpg 1242w\" sizes=\"(max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Fenotypowanie<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Do optymalnej wsp\u00f3\u0142pracy z laboratorium diagnostycznym po\u017c\u0105dane jest stosowanie kod\u00f3w<a href=\"https:\/\/hpo.jax.org\/app\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Human Phenotype Ontology<\/a> (HPO; https:\/\/hpo.jax.org), \u0142\u0105cz\u0105cych okre\u015blenia i rozpoznania kliniczne ze swoistymi genami, kt\u00f3rych mutacje odnotowano u pacjent\u00f3w z podobnymi objawami).&#8221;. <a href=\"https:\/\/hpo.jax.org\/app\/tools\/phenomizer\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Phenomizer<\/a><\/p>\n<p>Objawami wad genetycznych mog\u0105 by\u0107:<\/p>\n<ul>\n<li class=\" lazyloaded\">objawy <a class=\"wpil_keyword_link \" title=\"padaczki u dzieci\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/padaczka\/padaczka-u-dzieci-przyczyny\/\" data-wpil=\"url\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">padaczki u dzieci<\/a>;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">cechy dysmorfii twarzy;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">nieprawid\u0142owe\u00a0napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">op\u00f3\u017anienie w rozwoju intelektualnym (w tym objawy ze spektrum autyzmu);<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">problemy gastryczne;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\"><a class=\"wpil_keyword_link \" title=\"zaburzenia odporno\u015bci\" href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/dziecko-ciagle-choruje\/zaburzenia-odpornosci\/\" data-wpil=\"url\" data-wpil-keyword-link=\"linked\">zaburzenia odporno\u015bci<\/a>;<\/li>\n<li class=\" lazyloaded\">zaburzenia wzrostu.<\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"https:\/\/www.face2gene.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Face2gene<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-large wp-image-5460\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene-1024x614.jpg\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene-300x180.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene-768x461.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene-500x300.jpg 500w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/face2gene.jpg 1277w\" sizes=\"(max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce choroby maj\u0105ce objawy zbli\u017cone do chor\u00f3b wrodzonych maj\u0105 pod\u0142o\u017ce genetyczne (np. zaburzenia rozwojowe dzieci \u2013 w tym. spektrum , ot\u0119pienia, zaburzenia mowy mowy).\u00a0 Genetyk mo\u017ce zdiagnozowa\u0107 np. \u2013 p\u0142odowy zesp\u00f3\u0142 alkoholowy, za kt\u00f3ry odpowiadaj\u0105\u00a0 czynniki chemiczne, \u015brodowiskowe a nie genetyczne.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-large wp-image-6921\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene-1024x561.jpg\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"320\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene-1024x561.jpg 1024w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene-300x164.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene-768x421.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene-500x274.jpg 500w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Centogene.jpg 1351w\" sizes=\"(max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Pan <strong>Marcin Kaleba<\/strong> z firmy <a href=\"https:\/\/www.centogene.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Centogene<\/a> om\u00f3wi\u0142 testy genetyczne uzupe\u0142niane badaniami biochemicznymi, enzymatycznymi<a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2023\/badania-multiomiczne-centogene-mox-2-0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> CentoGene MOx 2<\/a> (opisa\u0142em je na tym blogu &#8211; badania multiomiczne). Z prezentacji mo\u017cna by\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce spo\u015br\u00f3d ponad 7000 chor\u00f3b rzadkich 80% stanowi\u0105 choroby uwarunkowane genetycznie. Jednak tylko oko\u0142o 50% z tych chor\u00f3b mo\u017cna wykrywa\u0107 za pomoc\u0105 sekwencjonowania nowej generacji DNA z ca\u0142ego genomu (WGS). Poza standardow\u0105 diagnostyk\u0105 pozosta\u0142o wi\u0119c 50% chor\u00f3b. Prezentowany test MOX 2.0 pozwala zwi\u0119kszy\u0107 wykrywalno\u015b\u0107 chor\u00f3b genetycznych do 70% dzi\u0119ki badaniu\u00a0 RNAseq, transkrypcj, oznaczanie metabolit\u00f3w, enzym\u00f3w. Czyli sposobem na popraw\u0119 skuteczno\u015bci diagnostyki genetycznej jest jej rozszerzenie o badania mitochondrialne, biochemiczne i enzymatyczne. W czasie bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie tylko zmiany w cz\u0119\u015bci eksomowej DNA (odpowiedzialnej za kodowanie bia\u0142ek enzymatycznych), ale tak\u017ce w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci genomu, w mitochondriach i zmianach biochemicznych odpowiada za choroby rzadkie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-6931\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich.jpg 960w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/wydajnosc-diagnostyczna-gent-ch-rzadkich-400x300.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Takie podej\u015bcie zmusza do zweryfikowania test\u00f3w diagnostycznych stosowanych w wykrywaniu chor\u00f3b rzadkich uwarunkowanych genetycznie (wrodzonych, powsta\u0142ych na skutek <a href=\"https:\/\/nowagenetyka.pl\/artykuly\/polimorfizm-genetyczny-czym-jest-i-jakie-sa-jego-konsekwencje\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">polimorfizmu<\/a> lub mutacji. Polimorfizm jest naturalnym procesem przystosowania si\u0119 organizmu do \u015brodowiska zewn\u0119trznego (zwykle nie wywo\u0142uje chor\u00f3b), natomiast mutacje <strong>mutacje indukowane s\u0105 poprzez dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w na materia\u0142 genetyczny i s\u0105 zawsze niekorzystne dla organizmu. <\/strong><\/p>\n<p>Przyjmuje si\u0119, \u017ce <strong>polimorfizm<\/strong> stanowi <strong>99% zmian genetycznych<\/strong>, <strong>mutacje<\/strong> za\u015b zaledwie <strong>1%<\/strong>.<\/p>\n<p>Polimorfizm mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 w kilku postaciach (w zale\u017cno\u015bci od rozleg\u0142o\u015bci zmian).<\/p>\n<p>* <strong>polimorfizmy pojedynczego nukleotydu (ang. <em>single nucleotide polymorphism<\/em>, SNP), (<\/strong><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/snp\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Baza danych dbSNP<\/a>, zawieraj\u0105ca ponad 11 milion\u00f3w opisanych polimorfizm\u00f3w SNP w genomie cz\u0142owieka). (ALFA Project Release 3 with over 900M variants from &gt;200K subjects is now <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/snp\/docs\/gsr\/alfa\/ALFA_20230706150541\">available<\/a> (August 3, 2023)<\/p>\n<ul>\n<li><strong>delecje i insercje jednego<\/strong> <strong>nukleotydu<\/strong> w sekwencji DNA<\/li>\n<li>lub wi\u0119kszej ilo\u015bci &gt;1000 1000 par zasad, a si\u0119gaj\u0105cych nawet kilku milion\u00f3w nukleotyd\u00f3w, <strong>wariantach strukturalnych oraz zmianie liczby kopii d\u0142ugich fragment\u00f3w DNA (ang. <span style=\"color: #ff0000;\"><em>copy number variatio<\/em>n, CNV<\/span>)<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zpe.gov.pl\/pdf\/P8lDDAnNL\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Genom cz\u0142owieka<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/badanie-wes-najszersze-badanie-genetyczne\/badanie-wes-premium\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Badanie WES Premium<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/produkt\/wes-premium-trio\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WES Premium<\/a> Trio &#8211;\u00a0 cena<strong> 9700<\/strong> z\u0142<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.testdna.pl\/choroby-genetyczne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Choroby genetyczne<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ekson\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ekson &#8211; introny &#8211; Wikipedia<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ekson#\/media\/Plik:Por%C3%B3wnanie_gen%C3%B3w.PNG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ekson i introny grafika<\/a> &#8211; Wikipedia<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Porownanie_genow.png\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-6960\" src=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Porownanie_genow.png\" alt=\"\" width=\"537\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Porownanie_genow.png 537w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Porownanie_genow-300x145.png 300w, https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Porownanie_genow-500x242.png 500w\" sizes=\"(max-width: 537px) 100vw, 537px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikipedia: autor: Autorstwa real name: Karol G\u0142\u0105bpl.wiki: Karol007commons: Karol007e-mail: kamikaze007 (at) tlen.pl &#8211; Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=1151865<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zpe.gov.pl\/a\/chromosomy\/DufXSeYS7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DNA i chromosomy<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W dniu odby\u0142o si\u0119 28.10.2023 odby\u0142o si\u0119 online Forum Wsp\u00f3\u0142pracy Diagnostycznej zorganizowane przez Fundacje Niezdiagnozowani. Jednym z temat\u00f3w by\u0142a diagnostyka genetyczna w rozpoznawaniu chor\u00f3b rzadkich i niezdiagnozowanych. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce oko\u0142o 30% (dane szacunkowe) wszystkich z ok. 55 000 (? podaje &hellip; <a href=\"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2023\/testy-genetyczne-w-diagnostyce-trudnych-przypadkow\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6943"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6943"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6980,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6943\/revisions\/6980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}