{"id":2933,"date":"2018-11-19T20:41:05","date_gmt":"2018-11-19T20:41:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/?p=2933"},"modified":"2018-11-25T09:42:45","modified_gmt":"2018-11-25T09:42:45","slug":"zlote-pytania-w-medycynie-i-kryminalistyce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2018\/zlote-pytania-w-medycynie-i-kryminalistyce\/","title":{"rendered":"“Z\u0142ote pytania” w medycynie i kryminalistyce"},"content":{"rendered":"

W ostatnim Panaceum nr 11<\/strong> -2018 str 24-25 ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 adwokata Jerzego Ciesielskiego<\/strong> “Z\u0142ote pytania w medycynie<\/strong><\/a>“. Autor opisuj\u0105c przykre zdarzenie terapeutyczne na Oddziale Ginekologiczno-Po\u0142o\u017cniczym\u00a0 zastanawia si\u0119, czy w medycynie mo\u017cna u\u017cy\u0107 standardowego zestawu pyta\u0144,<\/strong> kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na skuteczne i bezpieczne leczenie pacjent\u00f3w? Inspiracj\u0105 dla niego jest nawi\u0105zanie do kryminalistyki, w kt\u00f3rej stosuje si\u0119 Regu\u0142\u0119 7 z\u0142otych pyta\u0144 kryminalistyki<\/strong>, kt\u00f3rych celem jest wykrycie sprawcy<\/strong>. Wcze\u015bniej jednak nale\u017cy ustali\u0107 i rozpozna\u0107 wszelkie okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do przest\u0119pstw.<\/p>\n

Pytania g\u0142\u00f3wne to: Co? Gdzie? Kiedy? W jaki spos\u00f3b? Dlaczego? Jakimi \u015brodkami? i na ko\u0144cu- Kto?<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pytania g\u0142\u00f3wne s\u0105 pod spodem uzupe\u0142niane pytaniami szczeg\u00f3\u0142owymi\u00a0 tzw. wykrywczymi – dopasowanymi do danego wydarzenia i pozwalaj\u0105cymi usystematyzowa\u0107 wszystkie niewiadome. <\/strong> (<\/strong>\u0141adnie ca\u0142y proces opisa\u0142a na swoim blogu kryminalistyk Karolina Sobota<\/a>., podobnie Robert Maj w swojej ksi\u0105\u017cce: ” <\/strong>Siedem z\u0142otych pyta\u0144. Przewodnik z zakresu kryminalistyki, kryminologii, prawa i medycyny s\u0105dowej<\/a>“. )<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Autor artyku\u0142u zauwa\u017ca, \u017ce tak\u017ce lekarz<\/strong> “szukaj\u0105c sprawczych przyczyn choroby, czyni to za pomoc\u0105 okre\u015blonych pyta\u0144, my\u015bl\u0119 jednak, ze w medycynie lista tych pyta\u0144 jest bliska niesko\u0144czono\u015bci.\u00a0 Moja konkluzja por\u00f3wnawcza jest natomiast taka. W kryminalistyce, prawid\u0142owo postawione pytania \u015bledcze i uzyskanie na nie w\u0142a\u015bciwych odpowiedzi prowadzi do rezultatu w postaci wykrycia sprawcy oraz dostarczenia danych niezb\u0119dnych do poci\u0105gni\u0119cia go do odpowiedzialno\u015bci. W medycynie<\/strong> wyczerpanie katalogu w\u0142a\u015bciwych pyta\u0144, dotycz\u0105cych konkretnego przypadku i zebranie na nie odpowiedzi, nie zawsze prowadzi do sukcesu medycznego<\/strong> wobec zjawisk maj\u0105cych cechy si\u0142y wy\u017cszej<\/strong>.”<\/p>\n

Podobnie jak w diagnostyce medycznej w kryminalistyce na pytaniach si\u0119 nie ko\u0144czy<\/strong><\/p>\n

(blogu kryminalistyk Karolina Sobota<\/a>.<\/strong>)<\/p>\n

” Rekonstrukcja zdarzeni<\/strong>a<\/p>\n

Aby odpowiedzie\u0107 na pytania wykrywcze nale\u017cy zrekonstruowa\u0107<\/strong> przebieg wydarzenia \u0142\u0105cz\u0105c fakty z hipotezami. Jest to trudny proces. \u015aledczy g\u0142\u00f3wnie opiera si\u0119 na wnioskowaniu dedukcyjnym oraz indukcyjnym<\/span>, a tak\u017ce na intuicji<\/strong>. Powstaje opis zdarzenia oraz sprawcy,<\/span> jego prawdopodobnej motywacji. Oczywi\u015bcie na pocz\u0105tku mog\u0105 to by\u0107 b\u0142\u0119dne za\u0142o\u017cenia, ale mog\u0105 one wyznaczy\u0107 kolejne kroki, kt\u00f3re powinny zosta\u0107 podj\u0119te. Mo\u017cna to por\u00f3wna\u0107 do procesu poznawczego w naukach empirycznych \u2013 najpierw wysnuwana jest hipoteza<\/span>, kt\u00f3ra w tym przypadku jest niewiadom\u0105 warto\u015bci logicznej, a nast\u0119pnie badacz na podstawie do\u015bwiadcze\u0144\/eksperyment\u00f3w<\/span> obala hipotez\u0119 lub j\u0105 przyjmuje<\/strong>. Je\u017celi hipoteza jest przyjmowana to otrzymuje status twierdzenia<\/strong><\/span>. Tak i w tym przypadku \u2013 \u015bledczy sporz\u0105dza swego rodzaju hipotez\u0119 o danym zdarzeniu \u2013 spisuje wszystko, co widzi oraz to, co mo\u017ce wed\u0142ug niego mo\u017ce by\u0107 powi\u0105zane z tym zdarzeniem. Nast\u0119pnie drog\u0105 dedukcji oraz znalezionych dowod\u00f3w dane za\u0142o\u017cenia s\u0105 potwierdzane lub obalane. Oczywi\u015bcie hipoteza stworzona na potrzeby procesu wykrywczego odnosz\u0105ca si\u0119 do fragmentu lub ca\u0142ego zdarzenia posiada swoj\u0105 nazw\u0119 wersji \u015bledczej<\/strong> lub wersji kryminalistycznej<\/strong>.<\/p>\n

Sporz\u0105dzanie wersji kryminalistycznej<\/strong><\/h4>\n

Chcia\u0142abym tutaj zaznaczy\u0107, \u017ce budowanie takiej wersji r\u00f3wnie\u017c rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami. Nie powinno si\u0119 poprzestawa\u0107 tylko na jednej wersj<\/strong>i. Warto przeanalizowa\u0107 wszystkie mo\u017cliwo\u015bci \u2013 nawet te najbardziej nieprawdopodobne<\/strong>.”<\/p>\n

Ile\u017c mamy tutaj podobie\u0144stw z diagnostyk\u0105 medyczn\u0105. Dwie odleg\u0142e dziedziny a ile wsp\u00f3lnego – obie szukaj\u0105 szkodnika<\/strong> – jedna w\u015br\u00f3d ludzi<\/strong> , druga w\u015br\u00f3d mikrob\u00f3w i zjawisk przyrodniczych. My tak\u017ce zak\u0142adamy, \u017ce przyczyn choroby mo\u017ce by\u0107 wiele, tak\u017ce tworzymy hipotezy, wykonujemy badania dodatkowe, kt\u00f3re wyklucz\u0105 nieprawdopodobne a znajda najbardziej prawdopodobne rozpoznanie chorego. Wszystko zweryfikuje efekt leczenia – dobre rozpoznanie – to szansa na dobre leczenie a za tym idzie wyleczenie pacjenta.<\/p>\n

B. Czy lekarze maj\u0105 swoje z\u0142ote pytania?<\/strong><\/h3>\n

Wiele jest zbli\u017conych do kryminalistyki. Pokrywaj\u0105 si\u0119 te\u017c z 6 standardowymi <\/strong>pytaniami dziennikarskimi<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Proces my\u015blenia diagnostycznego opisuje obszernie na\u00a0 tym blogu -strona Trudne przypadki chorobowe blogu <\/a><\/p>\n

W medycynie najwa\u017cniejsza jest ocena, czy mamy do czynienia z<\/p>\n

nag\u0142ym stanem zagro\u017cenia \u017cycia<\/strong>.<\/h2>\n

Tu decyduj\u0105 sekundy, czy 4 min od zatrzymania kr\u0105\u017cenia<\/strong>.W takich chwilach nie ma czasu na rozszerzone badania dodatkowe- przydatne jest EKG z defibrylatorem, pulsooksymetr- bo tu wyniki s\u0105 od razu.<\/p>\n

W innych sytuacjach mo\u017ce przyj\u0105\u0107 procedury zbli\u017cone do kryminalistyki stosowane przez detektyw\u00f3w policyjnych.<\/p>\n

W ocenie, czy mamy do czynienia ze stanem nag\u0142ym i jego ci\u0119\u017cko\u015bci\u0105 s\u0142u\u017c\u0105 “z\u0142ote” pytania stan\u00f3w nag\u0142ych<\/strong>– (pytania stawiane innym i sobie co do oceny ci\u0119\u017cko\u015bci stanu pacjenta – podczas badania podmiotowego i przedmiotowego) podane np. na stronie Medycyny Praktycznej:<\/p>\n

“Og\u00f3lne zasady udzielania pierwszej pomocy w\u00a0nag\u0142ych wypadkach<\/a>” Pozwol\u0119 sobie dla cel\u00f3w dydaktycznych dos\u0142ownie zacytowa\u0107 fragment tego artyku\u0142u.:<\/h3>\n

“Ocena stanu pacjenta<\/strong><\/h2>\n

1. Ocena wst\u0119pna<\/strong><\/span> \u2013 kr\u00f3tkie badanie okre\u015blaj\u0105ce, czy wyst\u0119puje bezpo\u015brednie zagro\u017cenia \u017cycia, zgodnie ze\u00a0schematem:<\/p>\n

A<\/span> <\/strong>(airway<\/span>) \u2013 drogi oddechowe<\/span> (niedro\u017cno\u015b\u0107)<\/p>\n

B<\/span> <\/strong>(breathing<\/span>) \u2013 oddychanie<\/span> (niewydolno\u015b\u0107 oddechowa)<\/p>\n

C<\/span><\/strong> (circulation<\/span>) \u2013 kr\u0105\u017cenie <\/span>(krwotok, wstrz\u0105s, niewydolno\u015b\u0107 serca)<\/p>\n

D<\/span><\/strong> (disability<\/span>) \u2013 obni\u017cenie progu \u015bwiadomo\u015bci<\/span> (przy zwiotczeniu mi\u0119\u015bni mo\u017ce spowodowa\u0107 niedro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych wskutek zapadni\u0119cia si\u0119 nag\u0142o\u015bni, podniebienia mi\u0119kkiego i\u00a0j\u0119zyka).<\/p>\n

Post\u0119powanie<\/strong>:<\/span><\/p>\n

1) zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do\u00a0chorego, oceniaj:<\/p>\n

a) wygl\u0105d og\u00f3lny<\/p>\n

b) kolor sk\u00f3ry (blado\u015b\u0107, sinica)<\/p>\n

c) zdolno\u015b\u0107 do\u00a0samodzielnego poruszania si\u0119<\/p>\n

d) mow\u0119 (je\u015bli m\u00f3wi, to drogi oddechowe s\u0105 dro\u017cne)<\/p>\n

e) oddech (je\u015bli oddycha \u2013 jak szybko i\u00a0czy z\u00a0wysi\u0142kiem)<\/p>\n

f) czy wida\u0107 krwawienie zewn\u0119trzne<\/p>\n

2) je\u017celi masz w\u0105tpliwo\u015bci, czy chory oddycha, pochyl si\u0119 nad nim, przybli\u017caj\u0105c swoje ucho i\u00a0policzek do\u00a0jego ust, i\u00a0jednocze\u015bnie patrz na\u00a0klatk\u0119 piersiow\u0105. Oceniaj, czy:<\/p>\n

a) unosi si\u0119 klatka piersiowa<\/p>\n

b) s\u0142ycha\u0107 szmer wydychanego powietrza<\/p>\n

c) czu\u0107 powietrze na\u00a0twoim policzku. Tylko oddech, kt\u00f3ry wida\u0107, s\u0142ycha\u0107 i\u00a0czu\u0107, zapewnia wymian\u0119 gazow\u0105. Je\u015bli chory nie oddycha, udro\u017cnij drogi oddechowe \u2192<\/span>rozdz.\u00a02.1<\/a>. Je\u015bli nadal nie oddycha, podejmij resuscytacj\u0119 kr\u0105\u017ceniowo-oddechow\u0105.<\/p>\n

3) oce\u0144 stan \u015bwiadomo\u015bci<\/strong> pacjenta w\u00a0skali:<\/p>\n

A <\/span><\/strong>(alert<\/span>) \u2013 \u015bwiadomy<\/span> (zorientowany co do\u00a0osoby, miejsca i\u00a0czasu)<\/p>\n

V<\/strong> <\/span>(verbal response<\/span>) \u2013 reaguj\u0105cy na\u00a0g\u0142os<\/span><\/p>\n

P <\/span><\/strong>(response for pain<\/span>) \u2013 reaguj\u0105cy na\u00a0b\u00f3l<\/span><\/p>\n

U <\/span><\/strong>(unresponsive<\/span>) \u2013 zupe\u0142nie niereaguj\u0105cy.<\/span><\/p>\n

Skala Glasgow<\/strong> (\u2192<\/span>tab.\u00a01.33-2<\/a>) s\u0142u\u017cy do\u00a0p\u00f3\u017aniejszej, dok\u0142adniejszej oceny.<\/p>\n

4) choremu przytomnemu przedstaw si\u0119 i\u00a0zadeklaruj ch\u0119\u0107 pomocy, a\u00a0je\u015bli jest to ofiara wypadku \u2013 powiedz: \u201eprosz\u0119 si\u0119 nie rusza\u0107, zanim Pana\/Pani nie zbadam\u201d (mo\u017ce to zapobiec dodatkowym obra\u017ceniom, np.\u00a0przy urazach miednicy czy kr\u0119gos\u0142upa)<\/p>\n

5) oce\u0144 t\u0119tno na\u00a0t\u0119tnicy promieniowej (<\/strong>wype\u0142nienie, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, miarowo\u015b\u0107) \u2013 je\u015bli jest wyczuwalne, ci\u015bnienie t\u0119tnicze prawdopodobnie >60\u00a0mm\u00a0Hg.<\/p>\n

Ocen\u0119 wst\u0119pn\u0105 przerwij tylko wtedy, gdy jest konieczne udro\u017cnienie dr\u00f3g oddechowych lub rozpocz\u0119cie resuscytacji kr\u0105\u017ceniowo-oddechowej.<\/span><\/p>\n

2. Ocena miejscowa<\/strong><\/span> i\u00a0opatrzenie izolowanych obra\u017ce\u0144<\/strong> (np.\u00a0tamowanie krwawie\u0144 \u2192<\/span>rozdz. 23.4<\/a>), je\u015bli nic nie wskazuje na\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 obra\u017ce\u0144 mnogich.<\/p>\n

3. Szybka ocena urazowa<\/strong><\/span> \u2013 je\u015bli mechanizm urazu wskazuje na\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 obra\u017ce\u0144 mnogich:<\/p>\n

1) g\u0142owy \u2013 zranienia, podbiegni\u0119cia krwawe (wok\u00f3\u0142 oczu, za\u00a0uszami), wyciek krwi lub p\u0142ynu z\u00a0nosa i\u00a0uszu<\/p>\n

2) szyi \u2013 zranienia, wype\u0142nienie \u017cy\u0142 szyjnych, po\u0142o\u017cenie tchawicy<\/p>\n

3) klatki piersiowej \u2013 zranienia, bolesno\u015b\u0107 uciskowa, symetria szmer\u00f3w oddechowych<\/p>\n

4) brzucha \u2013 zranienia, napi\u0119cie pow\u0142ok, bolesno\u015b\u0107 uciskowa<\/p>\n

5) miednicy i\u00a0ko\u0144czyn \u2013 zranienia, nieprawid\u0142owe u\u0142o\u017cenie, zniekszta\u0142cenie obrys\u00f3w, bolesno\u015b\u0107 uciskowa i\u00a0przy ruchach.<\/p>\n

4. Wywiad<\/strong><\/span> wg schematu SAMPLE<\/strong><\/a>:<\/p>\n

S <\/span><\/strong>(signs\/symptoms<\/span>) \u2013 objawy <\/span>podawane przez pacjenta lub widoczne nieprawid\u0142owo\u015bci, o\u00a0kt\u00f3re mo\u017cna go spyta\u0107<\/p>\n

A<\/span><\/strong>\u00a0(allergies<\/span>) \u2013 uczulenia<\/span> (na\u00a0leki, inne substancje chemiczne, jady owad\u00f3w)<\/p>\n

M<\/span><\/strong> (medication<\/span>) \u2013 stosowane leki<\/span> (np.\u00a0insulina)<\/p>\n

P<\/span><\/strong> (past and present illnesses of significance<\/span>) \u2013 przebyte i\u00a0obecne choroby<\/span><\/p>\n

L<\/span><\/strong> (last food and drink<\/span>) \u2013 ostatnio spo\u017cywane posi\u0142ki i\u00a0napoje<\/span> (wa\u017cne, je\u015bli konieczne znieczulenie og\u00f3lne)<\/p>\n

E<\/span><\/strong> (events leading up to the\u00a0patient\u2019s presentation<\/span>) \u2013 jak dosz\u0142o do\u00a0obecnego zdarzenia.<\/span><\/p>\n

Zbieranie wywiadu poprzed\u017a dzia\u0142aniami ratuj\u0105cymi \u017cycie, ale nie odwlekaj go zbyt d\u0142ugo, bo nie wiadomo jak d\u0142ugo utrzyma si\u0119 stan \u015bwiadomo\u015bci pozwalaj\u0105cy na\u00a0uzyskanie informacji od\u00a0osoby poszkodowanej. Informacje uzyskaj te\u017c od\u00a0os\u00f3b bliskich (i\u00a0\u015bwiadk\u00f3w zdarzenia), kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej mog\u0105 by\u0107 niedost\u0119pne.”<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dla uzupe\u0142nienia podaj\u0119 skal\u0119 Glasgow<\/a> (ang. Glasgow Coma Scale – GCS)<\/strong> ze stopniami ci\u0119\u017cko\u015bci stanu pacjenta:<\/p>\n

Wynik testu<\/strong>:
\n14 \u2013 15- Stan dobry, poszkodowany ma zachowan\u0105 przytomno\u015b\u0107 z obni\u017cona reaktywno\u015bci\u0105
\n11 \u2013 13- Stan \u015bredni, p\u00f3\u0142\u015bpi\u0105czka, p\u00f3\u0142przytomny
\n5 \u2013 7- Stan ci\u0119\u017cki, nieprzytomno\u015b\u0107 umiarkowana
\n3 \u2013 4- Stan krytyczny, g\u0142\u0119boka nieprzytomno\u015b\u0107, mo\u017cliwe odm\u00f3\u017cd\u017cenie<\/p>\n

Na podstawie skali Glasgow zaburzenia przytomno\u015bci najcz\u0119\u015bciej dzieli si\u0119 na:<\/p>\n