{"id":1381,"date":"2013-09-04T12:05:15","date_gmt":"2013-09-04T12:05:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/?p=1381"},"modified":"2019-08-29T16:22:07","modified_gmt":"2019-08-29T16:22:07","slug":"post-hoc-non-est-propter-hoc-os-czasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/2013\/post-hoc-non-est-propter-hoc-os-czasu\/","title":{"rendered":"Post hoc non est propter hoc – o\u015b czasu"},"content":{"rendered":"

“Post hoc non est propter hoc” – czyli “potem (po tym) nie znaczy dlatego”<\/h2>\n

Zbieraj\u0105c wywiad chorobowy staramy si\u0119 zachowa\u0107 chronologi\u0119 zdarze\u0144. Szukamy zwi\u0105zk\u00f3w przyczynowo – skutkowych<\/span> w rozwoju jednostek chorobowych. Znalezienie przyczyny mo\u017ce pozwoli\u0107 stale dzia\u0142aj\u0105cy czynnik sprawczy i zapobiec dalszemu rozwojowi choroby (np. mied\u017a w kanalizacji, czy choroby zawodowe).<\/p>\n

W tym procesie posi\u0142kuj\u0119 si\u0119 osi\u0105 czasu. <\/strong><\/span>W\u0142a\u015bnie stosowa\u0142em j\u0105 u chorej z wieloletnim post\u0119puj\u0105cym zanikiem mi\u0119\u015bni i pora\u017ceniem nerw\u00f3w ko\u0144czyn g\u00f3rnych w celu ustalenie, czy jest to stwardnienie zanikowe boczne, czy tej np. zesp\u00f3\u0142 ucisku t\u0119tnicy rdzeniowej przedniej.<\/p>\n

Umieszczam na osi kolejno pojawiaj\u0105ce si\u0119 objawy lub wyniki bada\u0144 wraz z ich odchyleniami od normy. Analizuj\u0105c p\u00f3\u017aniej o\u015b czasu stawiam sobie pytania, czy obecne objawy chorobowe\u00a0 maj\u0105 swoj\u0105 przyczyn\u0119 w zdarzeniach z przesz\u0142o\u015bci, czy te\u017c s\u0105 od nich niezale\u017cne.<\/p>\n

W\u0105tpliwo\u015bci wypisuj\u0119 pod osi\u0105 i u\u017cywam ich do dalszej diagnostyki r\u00f3\u017cnicowej. Bardzo trzeba uwa\u017ca\u0107, aby nie pope\u0142ni\u0107 cz\u0119stego b\u0142\u0119du logicznego rozumowania. Zdarzenia, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej, nie musz\u0105 by\u0107 spowodowane czym\u015b co wydarzy\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej. Wiedziano o tym ju\u017c od dawna. Stad \u0142aci\u0144ska maksyma “post hoc non est propter hoc” . Najlepszym,troch\u0119\u00a0 dowcipnym\u00a0 przyk\u0142adem jest fakt wschodu s\u0142o\u0144ca po pianiu koguta. S\u0142o\u0144ce nie wstaje dlatego, \u017ce zapia\u0142 kogut, tylko ptak potrafi wyczu\u0107 z wyprzedzeniem wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca i dlatego pieje. W mie\u015bcie , mimo braku kogut\u00f3w te\u017c wstaje s\u0142o\u0144ce \ud83d\ude42<\/p>\n

2000\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0 2005\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2010\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2013<\/p>\n

—–X———————–X——————–X—————–X————————-><\/p>\n

objaw A\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0 Objaw B\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 objaw C\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 nasilony objaw C<\/p>\n

objaw B\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 objaw B<\/p>\n

Pytanie:?<\/p>\n

1. Czy objaw (rozpoznanie A) jest w\u0142a\u015bciwe ? (np. rozpoznanie przy krwawieniu z odbytu z owrzodzeniami\u00a0 w odbytnicy jest to colitis ulcerosa (niepotwierdzone hist-pat), a mo\u017ce s\u0105 to owrzodzenia polekowe w czasie leczenia \u017cylak\u00f3w odbytu)<\/p>\n

2. Czy objaw B jest spowodowany A czy bez zwi\u0105zku.<\/p>\n

3. Czy objaw C jest niezale\u017cny, czy wywo\u0142any przyczyn\u0105 A lub B albo obiema jednocze\u015bnie.<\/p>\n

4. Czy nasilanie objaw\u00f3w C w 2013 – to naturalny przebieg choroby C, czy ma zwi\u0105zek z A, B. itd.<\/p>\n

5. Czy objaw B wyst\u0119puje cyklicznie<\/strong> (pora roku, w po\u0142\u0105czeniu np. z objawem C, po jakich\u015b lekach, w okre\u015blonych miejscach, czy sytuacjach itd.) (np. trzeciaczka, malaria)<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce taki sam schemat mo\u017cna zastosowa\u0107 w pracy adwokata, policjanta , bieg\u0142ych i innych analizach przyczynowo- skutkowych<\/p>\n

Uzupe\u0142nienie<\/p>\n

18-11-2018<\/p>\n

Polecam wyst\u0105pienie statystyka Janiny B\u0105k na TEDx Koszalin z 6 lutego 2018 r. nt. znaczenia statystyki w badaniach naukowych pokazuj\u0105cych zwi\u0105zki przyczynowo skutkowe \ud83d\ude42\"\"<\/a><\/p>\n

Ile trzeba zje\u015b\u0107 czekolady, \u017ceby dosta\u0107 Nobla? | Janina B\u0105k | TEDxKoszalin<\/a><\/h4>\n

Uzupe\u0142nienie 28-8-2019<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

O\u015b czasu potrafi nam pokaza\u0107, kiedy pojawi\u0142y si\u0119 objawy PRODROMALNE,\u00a0 czy choroba jest ostra, czy przewlek\u0142a, czy jest to jej faza pierwotna, \u015brodkowa, zaawansowana, czy przebiega z okresami remisji, jak nasilone s\u0105 poszczeg\u00f3lne objawy (zw\u0142aszcza w korelacji z przyjmowanymi lekami, jakie s\u0105 “skoki warto\u015bci objaw\u00f3w) b\u00f3l, gor\u0105czka (np. w malarii)<\/p>\n

\"\"<\/a>O\u015b czasu z na\u0142o\u017conymi r\u00f3\u017cnymi skalami (jakby kilka wykres\u00f3w z osia czasu, ale warto\u015bci bezwzgl\u0119dne poszczeg\u00f3lnych objaw\u00f3w mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 miedzy objawami<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Post hoc non est propter hoc” – czyli “potem (po tym) nie znaczy dlatego” Zbieraj\u0105c wywiad chorobowy staramy si\u0119 zachowa\u0107 chronologi\u0119 zdarze\u0144. Szukamy zwi\u0105zk\u00f3w przyczynowo – skutkowych w rozwoju jednostek chorobowych. Znalezienie przyczyny mo\u017ce pozwoli\u0107 stale dzia\u0142aj\u0105cy czynnik sprawczy i … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1381"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3807,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1381\/revisions\/3807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-mamczur.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}